Kapryśny jest nasz Bałtyk i zmienny bardzo...
Bywa i tak, że w swym gniewie szalonym porywa
szmat lądu i pochłania na zawsze w swych odmętach...
Tak było i w Trzęsaczu, gdzie do dzisiaj nad morskim
urwiskiem samotnie stoi ruina dawnego kościółka.

O tym niech opowie legenda...

Legenda 1

Działo się to dawno temu, bardzo dawno temu, w czasach, o których pamięć zachowała się jedynie w podaniach i legendach. Brzeg bałtycki koło Trzęsacza wyglądał inaczej niż dzisiaj. Była tu szeroka piaszczysta plaża, a na niej zaległy głazy. Na nich lubiła się wygrzewać panna wodna Zielenica. Nieraz widywano ją jak czesała swe bujne włosy. Śpiewała przy tym głosem niepodobnym do żadnych ludzkich czy zwierzęcych głosów, piękne niezrozumiałe pieśni. Zewsząd z morza i z powietrza dolatywała prawdziwa melodia, jakby tysiące dzwoneczków rozkołysało się na wietrze. Zielenica miała ciało białe jak piana morska, cudowne piersi i ramiona, jej włosy lśniły wszystkimi odcieniami bursztynu. Dół zaś tułowia zakończony był rybim ogonem, mienił się siedmiobarwną tęczą.

Pewnego razu Zielenica wraz z rybami dostała się w sieci rybaków z Trzęsacza. Gdy spostrzegła, że jest uwięziona, zaczęła rzewnie płakać, i to nie tak jak przystało na syrenkę, córkę Bałtyku, ale jak zwykła skrzywdzona dziewczyna. Rybacy mieli dobre serca, postanowili wypuścić ją do morza. Sprzeciwił się jednak temu proboszcz kościoła w Trzęsaczu. "trzeba koniecznie ochrzcić Zielenicę, nawrócić pogańską boginię na wiarę chrześcijańską" - dowodził.

Nakazał syrenkę umieścić w dębowej kadzi napełnionej wodą morską i przenieść do kościoła. Proboszcz uczył ją pieśni kościelnych, modłów, przykazań. W najbliższą niedzielę odbył się w kościele chrzest. Zielenica otrzymała nowe chrześcijańskie imię Zofia. Po ceremonii Zielenica omdlała. "To na pewno ze szczęścia i wzruszenia" - tłumaczyli sobie parafianie. Nazajutrz, gdy ludzie przyszli do Kościoła, struchleli z przerażenia. Syrena już nie żyła. Zmarła z tęsknoty za morzem i wolnością. Rybacy chcieli jej ciało oddać morzu, sprzeciwił się jednak temu proboszcz. "Ona jest już chrześcijanką" - stwierdził - "i powinna zostać pochowana na przykościelnym cmentarzu". Kiedy spuszczona trumnę z syreną do grobu, ryknęły nagle pioruny, tak że ziemia zatrzęsła się pod stopami, a woda w morzu zakipiała do samych głębin. Straszliwa trąba powietrzna zerwała w jednej chwili strzechy z chat rybackich i rzuciła je na skraj lasu. Nad Trzęsaczem rozpętało się piekło. Ceremonii pogrzebowej jednak nie przerwano - zgodnie z nakazem proboszcza.

Król Bałtyku srogo pomścił zniewagę i niedolę córki. Dyszący zemstą ojciec postanowił odebrać jej ciało. I tak rok w rok słał ogromne spienione fale, które zaciekle atakowały brzeg.

Szczególnie uwziął się na kościół w Trzęsaczu. Najpierw obsunęła się do morza wieża i ściana północna, potem filary, aż wreszcie fale dotarły do grobu syreny i przeniosły go na największą głębię Bałtyku.
Zielenica wróciła wreszcie do domu.

 
Przed wielu stuleciami mieszkali w Trzęsaczu Kaźko i Ewa. On był synem bogatego rybaka, ona córką biednej komornicy. Tych dwoje łączyła ze sobą jednak wielka miłość. Spotykali się potajemnie wśród zmroków, tuż za młynem. Tylko księżyc był niemym świadkiem schadzek. Nie przeczuwali, że los wkrótce ich rozdzieli. Ewa zapewniła Kaźka, że będzie na niego czekała, choćby przez całe życie, po samą śmierć i poza śmierć. Młodzieniec patrząc czule w oczy dziewczyny rzekł: "Cokolwiek by się stało, czekaj! Na pewno przyjdę po ciebie!".

Nie dane było się spotkać narzeczonym następnego dnia. Nazajutrz Kaźko wraz z innymi mężczyznami ze wsi otrzymał rozkaz wyruszenia na niespodzianą wojnę przeciwko armii brandenburskiej. Walczył nasz Kaźko dzielnie, był dwukrotnie ranny, a kiedy zaleczył rany, walczył dalej. Za zasługi wojenne został kapitanem okrętu wojennego. Mijały pory roku, a Kaźko nie mógł wrócić do domu. Pozostawał na służbie książęcej. Wychudł i pobladł, tak tęsknił za ukochaną Ewą. 

Pewnego dnia u progu chaty Ewy stanął nieznany oficer. Posłaniec przyniósł wiadomość... Kaźko poległ w bitwie morskiej. Pod dziewczyną ugięły się kolana, osunęła się na ziemię. Ewie z żalu po stracie ukochanego serce pękło. Pochowano ją na przykościelnym cmentarzu. Od tamtej pory, zawsze od północy duch Ewy przybrany w białą suknię ślubną ukazuje się koło kościoła. W tej samej chwili z morza wyłania się zjawa Kaźka. Oba cienie wyciągają ku sobie ręce. Choć on jeszcze w morzu, a ona w ziemi, jak chce legenda, ich dłonie złączą się już niebawem...